ONZE HEILIGEN: Sint Gerlachus

 

Vaak is het zo in de geschiedenis dat de verhalen over het leven van heiligen van mond tot mond werden overgeleverd. Zeker in een tijd dat veel mensen niet lezen en schrijven konden, was dat de enige manier om op de hoogte te komen van het leven van belangrijke personen. Omdat zij zo bijzonder waren, werden de verhalen over hen verteld.
Over het leven van de heilige Gerlachus werd niet alleen verteld, maar ook al vroeg de geschiedenis opgeschreven. Ongeveer zestig jaar na zijn dood verschijnt het geschrift: Vita Beati Gerlaci Eremytae (De levensbeschrijving vande heilige Gerlachus, Eremiet.) Het is heel bijzonder dat zo kort na zijn dood deze geschiedenis al geschreven werd. Gerlachus was van adellijke afkomst. Hij leefde als een ridder en het ‘goede leven’ ging aan hem niet voorbij. Je mag rustig zeggen dat hij van alle geneugten volop genoot.
Er komt een grote ommekeer in zijn leven als Gerlachus zijn vrouw verliest. Zij is ongeneeslijk ziek geworden en sterft. Dat raakte Gerlachus hard, omdat hij zielsveel van haar hield. Zijn levensweg maakt een ommekeer. Hij gaat op weg naar Rome en Jeruzalem, als pelgrim. En na zijn terugkeer laat hij alles wat hij bezit en alle luxe achter zich. Een holle boom wordt zijn nieuwe onderkomen. Als kluizenaar draagt hij ook de kleding, die daar in zijn ogen bij hoort: een grof geweven hemd. Hij slaapt vanaf zijn ommekeer op de grond. Zijn leven wordt een leven van gebed en boete. Dagelijks maakt hij vanuit Houthem een pelgrimstocht naar het graf van Sint Servaas in Maastricht en op zaterdag gaat hij naar de Dom van Aken ter ere van Onze Lieve Vrouw. Op zaterdag voert zijn weg dan langs de abdij Rolduc, waar hij gaat biechten.
Zijn leven werd inspirerend voor anderen en vaak kwamen mensen bij hem om raad vragen. Zij hadden alle vertrouwen in hem. Dat blijkt ook uit de vele edelen, die bij hem hun zorgen kwamen delen. Het verhaal wil, dat zelfs de beroemde Hildegard van Bingen hem het kransje stuurde dat zij zelf gedragen had toen zij als zuster haar klooster professie deed. In 1165 of 1166 overleed Gerlachus, nog geen vijftig jaar oud. Na zijn dood komen veel pelgrims naar zijn graf. Een wonderlijke genezing van een zieke werd de aanleiding dat men na een pelgrimage zand uit het graf van Gerlachus mee naar huis nam. Nu nog heeft men de mogelijkheid om zand mee te nemen na een bezoek aan het graf van de heilige. Het zand werd in de stallen uitgestrooid ter voorkoming van ziekten onder het vee.
Al gauw na zijn dood werd er een klooster gebouwd en in de loop der tijd uitgebouwd. Zusters, die leefden naar de regel van de heilige Norbertus van Gennep, vonden er hun thuis. De kloosterkerk en een van de vleugels van het klooster zijn nu nog in gebruik. De kloosterkerk werd de parochiekerk van Houthem. De overgebleven vleugel maakt nu deel uit van een hotelcomplex: Chateau Sint Gerlach. Toen er plannen waren om met hulp van de Universiteit van Maastricht met nieuwe technieken te proberen het gezicht van de heilige te reconstrueren, kwam er bijzondere financiële hulp voor dat project. The Rolling Stones – logerend in hotel Chateau Sint Gerlach – bezochten ook de kerk en werden enthousiast voor dit project. Ze zegden hun financiële medewerking toe en kwamen die belofte ook daadwerkelijk na. Sinds januari 2015 is het resultaat in de kerk van Houthem – St. Gerlach te zien. Ook in onze eigen Sint Michaëlkerk in Berg aan de Maas is een beeld van de heilige te vinden.
J.P. Janssen, pr.ass